Đá Champa

NGHỆ THUẬT ĐIÊU KHẮC CỔ CHAMPA

Bộ sưu tập nghệ thuật điêu khắc cổ Champa tại Bảo Tàng Mỹ Thuật TP. Hồ Chí Minh được thể hiện ở các pho tượng thần, phù điêu Hindu giáo, phù điêu hình tượng con người, loài vật và quái vật cùng một số hiện vật kiến trúc của các đền tháp Hindu giáo. Những hiện vật này có niên đại thế kỷ VII-XVI theo các phong cách Mỹ Sơn E1 (thế kỷ VII-VIII), Đồng Dương (cuối thế kỷ IX-đầu thế kỷ X), Trà Kiệu (thế kỷ X), Mỹ Sơn G8 (thế kỷ XII), Tháp Mẫm (thế kỷ XII-XIII), Po Klaung Garai (thế kỷ XIV-XVI) thuộc nền văn hóa Chăm ở Quảng Nam và Bình Định.

Nghệ thuật điêu khắc cổ Champa được thể hiện ở hai dạng tượng tròn và phù điêu, hầu hết các phù điêu có xu thế hướng tới tượng tròn như phù điêu nam thần, phù điêu thần Dvarapala (thần Hộ Pháp), Rishi (đạo sĩ), người cầu nguyện, voi, sư tử, một phần bệ thờ, cột trụ, một phần tường tháp tạc nổi đầu nữ thần... Các loại hình tượng thường ở trạng thái động, đường nét chạm trổ gồ ghề. Các tư thế, hình thức trang phục được tạo hình một cách cường điệu và nhiều chi tiết. Các pho tượng thường có kích thước lớn, chất liệu chủ yếu là sa thạch thô.

Nghệ thuật điêu khắc cổ Champa tiếp nhận ảnh hưởng của nghệ thuật điêu khắc Ấn Độ khá mạnh mẽ ở các loại hình tượng và phù điêu Bà La Môn giáo, Hindu giáo và Phật giáo. Các tác phẩm bộc lộ tính hoành tráng tạo ấn tượng mạnh mẽ, thu hút và đầy sức quyến rũ. Đó là sự kết hợp giữa sức sống mãnh liệt của hiện thực, tự nhiên và sự hài hòa trong bố cục tác phẩm. Có lẽ những đặc điểm trên đã tạo nên một vị trí đặc biệt cho nghệ thuật điêu khắc trong nền văn hóa Chăm ở khu vực Đông Nam Á.